===== Klucze SSH =====

**Klucz SSH** to para kryptograficznych plików:
  * **Klucz prywatny** (''id_rsa'', ''id_ecdsa'' itp.) – przechowywany na urządzeniu lokalnym (komputer/laptop)
  * **Klucz publiczny** (''id_rsa.pub'') – umieszczany na urządzeniu zdalnym (np. [[hardware:raspberry_pi|Raspberry Pi]] z [[kategoria:linux:osmc|OSMC]]/Kodi)
{{page>:szablon:gfx:serwer}}
Parowanie odbywa się przez dodanie klucza publicznego klienta do pliku:

<code bash>~/.ssh/authorized_keys</code>

na zdalnym urządzeniu.

==== Jak działa parowanie urządzeń? ====

1. Klient generuje parę kluczy (np. ''ssh-keygen'')
2. Klucz publiczny zostaje skopiowany na urządzenie zdalne
3. Podczas połączenia:
   - klient przedstawia swój **klucz prywatny**
   - serwer sprawdza, czy odpowiada on **kluczowi publicznemu** w ''authorized_keys''
   - jeśli tak – dostęp zostaje przyznany **bez podawania hasła**

==== Zalety logowania kluczem ====

  * **Brak konieczności wpisywania hasła**
  * **Bezpieczniejsze** niż hasła tekstowe
  * Możliwość ograniczenia dostępu tylko do konkretnych urządzeń
  * Można przypisywać różne klucze różnym użytkownikom (audyt, kontrola)

==== Dobre praktyki ====

  * Klucz prywatny chroniony hasłem (''ssh-keygen -p'')
  * Pliki kluczy mają odpowiednie uprawnienia:
  

<code bash>    chmod 700 ~/.ssh
    chmod 600 ~/.ssh/authorized_keys
    chmod 600 ~/.ssh/id_rsa</code>


  * Nigdy nie udostępniaj klucza prywatnego (''id_rsa'') – traktuj go jak hasło główne
  * Twórz osobny klucz dla każdego urządzenia, które się łączy

==== Lokalizacja kluczy ====

Na systemie Linux/macOS klucze zwykle znajdują się w katalogu:

<code bash>  ~/.ssh/</code>

Przykładowe pliki:
  * ''id_rsa'' – klucz prywatny
  * ''id_rsa.pub'' – klucz publiczny
  * ''authorized_keys'' – klucze publiczne dopuszczone do logowania (na serwerze)
  * ''known_hosts'' – znane klucze hostów zdalnych (na kliencie)

==== Usuwanie klucza z różnych urządzeń ====

=== 1. Usuwanie klucza publicznego z serwera (np. OSMC/Kodi) ===

Klucze publiczne klientów przechowywane są na urządzeniu zdalnym w pliku:
<code bash>
  ~/.ssh/authorized_keys</code>

Aby usunąć dostęp konkretnego klienta:

<code bash>  nano ~/.ssh/authorized_key</code>s

Usuń linię zawierającą jego klucz publiczny (rozpoznasz po e-mailu, hostname lub skrócie).

Aby usunąć **wszystkie** klucze:

<code bash>  > ~/.ssh/authorized_keys</code>

lub:

<code bash>  rm ~/.ssh/authorized_keys</code>

=== 2. Usuwanie klucza prywatnego z komputera/laptopa (klienta) ===

Klucze prywatne przechowywane są lokalnie, zwykle w katalogu:

<code bash>  ~/.ssh/</code>

Aby usunąć wybrany klucz:

<code bash>  rm ~/.ssh/id_rsa
  rm ~/.ssh/id_rsa.pub</code>

(uwaga: może mieć inną nazwę, np. ''id_ed25519'', ''osmc_rsa'' itp.)

Jeśli klucz był wpisany w ''~/.ssh/config'', usuń również jego wpis lub zmień konfigurację.

=== 3. Usuwanie starego wpisu hosta z known_hosts ===

Jeśli urządzenie (np. Raspberry Pi) zostało zreinstalowane, jego nowy klucz hosta będzie się różnił, co powoduje błąd przy łączeniu. Usuń wtedy wpis z pliku:

<code bash>  ~/.ssh/known_hosts</code>

Szybko, automatycznie:

<code bash>  ssh-keygen -R 192.168.1.100</code>

lub:
<code bash>
  ssh-keygen -R hostname</code>

Alternatywnie edytuj ręcznie:

<code bash>  nano ~/.ssh/known_hosts</code>

Usuń linię odpowiadającą danemu hostowi.

=== 4. Usuwanie kluczy z urządzenia mobilnego (np. Termux) ===

  * Wejdź do katalogu ''~/.ssh/''
  * Użyj ''rm id_rsa id_rsa.pub'' lub ''rm -r ~/.ssh'' (usuwa cały katalog)

=== 5. Dobre praktyki przy usuwaniu kluczy ===

  * Zawsze wykonaj kopię zapasową, jeśli nie jesteś pewna/y, czy dany klucz będzie jeszcze potrzebny.
  * Utrzymuj porządek w plikach: podpisuj klucze (np. ''osmc_rpi.pub'') i używaj komentarzy w ''authorized_keys''.
  * W przypadku podejrzenia, że klucz mógł być ujawniony — **natychmiast usuń** go z ''authorized_keys'' i wygeneruj nową parę.


{{page>:szablony:more}}
{{indexmenu>:serwery#1}}
{{pagebox>:pagebox:kategorie}}